Update 19 maart 2025: Dit artikel is bijgewerkt naar aanleiding van de recente aankondiging van Amazon dat Echo-gebruikers hun apparaten niet langer(nieuw venster) lokaal kunnen instellen om Alexa-verzoeken te verwerken, wat betekent dat alle spraakopnamen naar Amazon worden verzonden.

“Amazon en derden (inclusief advertentie- en trackingdiensten) verzamelen interactiegegevens van slimme luidsprekers. We stellen vast dat Amazon spraakgegevens verwerkt om de interesses van de gebruiker af te leiden en deze gebruikt om gerichte advertenties aan te bieden, zowel op het platform (Echo-apparaten) als daarbuiten (web). Interactie met slimme luidsprekers leidt tot wel 30 keer hogere advertentiebiedingen van adverteerders. Ten slotte stellen we vast dat de operationele praktijken van Amazon en de skills vaak niet duidelijk worden vermeld in hun privacybeleid.”

Dit is de conclusie van een recente vernietigende privacystudie naar de privacy van het Amazon Smart Speaker Ecosystem(nieuw venster) van de University of Washington, University of California en Northeastern University. Dus om de vraag uit onze kop te beantwoorden: ja, uw Amazon Alexa bespioneert u. Aangezien naar schatting 35% van de volwassenen(nieuw venster) (zo’n 91 miljoen mensen(nieuw venster)) nu een slimme luidspreker bezit in de Verenigde Staten alleen, is dit verontrustend.

Dit standpunt wordt sterk gesteund door de Amerikaanse Federal Trade Commission (FTC), die in mei 2023 een boete van 25 miljoen dollar oplegde aan Amazon vanwege privacyschendingen(nieuw venster) met betrekking tot zijn Alexa-spraakassistent (en zijn deurbelcamera, Ring).

Wat is Alexa?

Amazon Alexa is een technologie voor virtuele assistenten die u kunt bedienen met spraakopdrachten. Alexa is ingebouwd in veel apparaten van Amazon, maar is vooral bekend van het gebruik in de slimme luidsprekers Amazon Echo, Amazon Dot en Amazon Studio. Hier kunt u Alexa de opdracht geven om muziek af te spelen, to-do-lijsten te maken, andere slimme apparaten in huis te bedienen, live nieuws-, weer- en verkeersberichten te leveren en nog veel meer.

Alexa is ook ingebouwd in hardware van derden, zoals smart-tv’s en soundbars.

Wat hoort er te gebeuren als u Alexa gebruikt?

Volgens Amazon(nieuw venster) luisteren Alexa-apparaten altijd, maar beginnen ze pas met opnemen wanneer u het activeringswoord (standaard ‘Alexa’) uitspreekt of op een knop op het Alexa-apparaat drukt. Dit gedrag kan worden aangepast, maar het blokkeren van spraakactivering doet in de eerste plaats afbreuk aan het doel van een Alexa-apparaat.

Wanneer Alexa zijn activeringswoord hoort, verzendt het het audiofragment met het activeringswoord naar Amazon, waar het een proces voor cloudgebaseerde verificatie van het activeringswoord(nieuw venster) ondergaat om er zeker van te zijn dat het activeringswoord daadwerkelijk is uitgesproken.

Als het activeringswoord is geverifieerd, neemt Alexa alles op wat het de volgende paar seconden hoort en verzendt deze opname naar de cloudcomputers van Amazon, waar deze wordt verwerkt en (hopelijk) de juiste reactie activeert.

Alexa-apparaten horen visuele signalen te geven om ervoor te zorgen dat u altijd kunt zien of het actief naar uw gesprek luistert. Een Amazon Echo toont bijvoorbeeld een cirkelvormig blauw licht nadat deze het activeringswoord heeft gehoord en actief luistert.

Alexa verzamelt persoonlijke gegevens

Amazon maakt er geen geheim van dat het elke interactie die u met uw Alexa hebt, koppelt aan uw Amazon-account en deze gebruikt om een profiel van u op te stellen voor gerichte advertenties(nieuw venster). In zekere zin verschilt dit niet van het volgen van uw web-browsegeschiedenis met behulp van cookies en het registreren van uw aankoop- en zoekgeschiedenis op de Amazon-website.

Dankzij het zeer veelzijdige karakter — het beantwoorden van uw obscure vragen, het afspelen van uw favoriete radioprogramma’s en podcasts, het beheren van uw muzieksmaak, het beheren van uw slimme apparaten, enz. — biedt Alexa Amazon echter een veel gedetailleerder en intiemer beeld van uw leven dan het ooit zou kunnen hopen te krijgen via uw aankoopgeschiedenis.

In feite is de aard van de informatie die wordt verkregen uit uw interacties met Alexa-apparaten zo waardevol dat (zoals het eerder geciteerde onderzoeksrapport vermeldt) adverteerders Amazon tot 30 keer meer betalen hiervoor dan voor informatie die op traditionelere wijze is verzameld.

Standaard bewaart Amazon uw opnamen voor altijd. Voorheen had Amazon de “Do Not Send Voice Recordings”-functie, waarmee sommige Alexa-apparaten uw verzoeken lokaal konden verwerken zonder ze naar Amazon-servers te verzenden. U kunt opnamen ook volledig verwijderen via de privacyinstellingen van uw apparaat of beperken hoe lang Amazon ze bewaart voordat ze worden verwijderd (althans in theorie — zie de FTC-zaak tegen Amazon, die hieronder wordt besproken).

Vanaf 28 maart 2025 schakelt Amazon “Do Not Send Voice Recordings” echter uit, wat betekent dat alles wat u via Echo-luidsprekers en smart displays tegen Alexa zegt, automatisch naar Amazon wordt verzonden.

Amazon heeft laten weten dat bij iedereen die voorheen “Do Not Send Voice Recordings” had ingeschakeld, nu de optie “Don’t save recordings” wordt ingeschakeld. Dit betekent dat alle opnamen worden verwijderd nadat ze zijn verwerkt.

Wat er werkelijk gebeurt als u Alexa gebruikt

Alexa luistert naar meer dan de bedoeling is

Een onderzoek uit 2019 door onderzoekers van Northeastern University en het Imperial College London wees uit dat slimme luidsprekers (waaronder Alexa-apparaten) hun activeringswoorden verkeerd verstonden en per ongeluk tot wel 19 keer per dag werden geactiveerd(nieuw venster).

Ongeveer de helft van deze onbedoelde activeringen resulteerde in opnamen die langer duurden dan zes seconden. Echo Dot-apparaten van de 2e generatie behoorden tot de ergste overtreders, met activeringstijden van 20-43 seconden.

Medewerkers van Amazon luisteren naar uw spraakopnamen

Bloomberg meldde (eveneens in 2019) dat Amazon wereldwijd een team van duizenden mensen in dienst heeft om naar Alexa-spraakopnamen te luisteren(nieuw venster), deze te transcriberen en ze terug te voeren in het Alexa-algoritme.

Amazon beweert dat dit is om de AI- en natuurlijke taalherkenningsmogelijkheden van Alexa te verbeteren en dat “medewerkers geen directe toegang hebben tot informatie die de persoon of het account kan identificeren”.

Deze verklaring is echter duidelijk onoprecht. Uit een schermafbeelding in het bezit van Bloomberg bleek dat hoewel medewerkers geen directe toegang hebben tot de volledige naam en het adres van een gebruiker, de transcriptie wel is gekoppeld aan een accountnummer, de voornaam van de gebruiker en het serienummer van het apparaat.

Er wordt van medewerkers niet alleen verwacht dat ze onbedoelde interacties met Alexa transcriberen, maar ze kunnen vaak ook achtergrondgesprekken horen met daarin privé-gegevens zoals namen en bankgegevens. Als dit gebeurt, schrijven de richtlijnen voor dat ze op een vakje “kritieke gegevens” klikken en verdergaan.

Amazon heeft deze praktijk verdedigd door te stellen dat iedereen zich via de accountinstellingen kan afmelden voor het laten analyseren van spraakopnamen door mensen. Maar zelfs als u zich afmeldt, kunnen uw opnamen handmatig worden geanalyseerd door iemand met toegang tot uw accountgegevens als onderdeel van het reguliere beoordelingsproces van Amazon.

Alexa maakt fouten

In 2018 nam Alexa een privégesprek op(nieuw venster) zonder dat het activeringswoord überhaupt werd uitgesproken en verzond die opname naar een willekeurige contactpersoon in de contactenlijst van de Alexa-eigenaar. In hetzelfde jaar verzond het per ongeluk ook 1.700 Alexa-spraakopnamen naar een andere gebruiker(nieuw venster).

Amazon deelt veel Alexa-gegevens met derden

Alexa-skills(nieuw venster) zijn kleine gratis apps die functionaliteiten kunnen toevoegen aan uw Alexa-apparaat. Door zo’n 200.000 skills van ontwikkelaars van derden toe te laten op de Amazon Marketplace, is het nut van Alexa aanzienlijk vergroot.

Amazon legt weliswaar strenge privacybeperkingen op aan de gegevens waartoe deze “skills” van derden toegang hebben. Ze mogen bijvoorbeeld geen zeer gevoelige informatie verzamelen zoals uw burgerservicenummer of bankrekeninggegevens. Ze moeten ook toestemming vragen voor toegang tot bepaalde persoonlijke gegevens, zoals uw e-mailadres, telefoonnummer of locatie.

Het onderzoeksrapport uit 2022 bevestigt vorig onderzoek dat duizenden ontwikkelaars van skills van derden het privacybeleid van Amazon schenden en actief spraakgegevens verzamelen die zijn opgeslagen op Alexa-apparaten, en deze gebruiken om gerichte advertenties te leveren. Ze delen deze gegevens (en andere Alexa-interacties) ook rechtstreeks met andere derden, zonder enig toezicht of controle van zowel Alexa-gebruikers als Amazon zelf.

Veel skills van derden publiceren helemaal geen privacybeleid, and zelfs als ze dat wel doen, houden ze zich er niet aan.

Amazon verwijdert uw gegevens niet altijd wanneer het zegt dat te doen

De kern van de recente (2023) FTC-schikking met Amazon over Alexa is dat Amazon heeft nagelaten actieve kinderaccounts, sommige spraakopnamen en geolocatie-informatie te verwijderen nadat gebruikers en ouders daarom hadden gevraagd.

“Amazon heeft zijn gebruikers, inclusief ouders, herhaaldelijk en nadrukkelijk verzekerd dat ze door zijn Alexa-spraakassistent verzamelde spraakopnamen en door de Alexa-app verzamelde geolocatie-informatie konden verwijderen. Het bedrijf is deze beloften echter niet nagekomen toen het een deel van deze informatie jarenlang bewaarde en de onrechtmatig bewaarde gegevens gebruikte om zijn Alexa-algoritme te helpen verbeteren.”

Volgens de FTC heeft Amazon hiermee de Children’s Online Privacy Protection Act(nieuw venster) (COPPA) overtreden. (Op het moment van schrijven moet de schikking van de FTC met Amazon nog worden goedgekeurd door een federale rechtbank.)

Laatste gedachten

Amazon Alexa-apparaten zijn ongetwijfeld verbluffende staaltjes technologie die een mate van gemak in ons leven kunnen brengen die een paar jaar geleden nog sciencefiction zou zijn geweest.

Maar dit gemak heeft een prijs — uw privacy. Zelfs als u Amazon op zijn woord gelooft, weet Alexa ontzettend veel over u. Amazon gebruikt deze informatie om een profiel van u op te stellen en u te targeten met steeds persoonlijkere advertenties, of verkoopt deze informatie aan onbekende derden met wie u nooit heeft ingestemd uw gegevens te delen.

Er is nu geen manier meer om u hiervoor af te melden en zoals eerder in dit artikel opgemerkt, is informatie die via Alexa wordt verkregen tot wel dertig keer waardevoller dan gegevens die op traditionelere manieren worden verkregen. Maar zoals de uitspraak van de FTC aantoont, kunt u Amazon niet altijd vertrouwen. Het bedrijf heeft bovendien weinig of geen controle en toezicht op skills van derden die actief inbreuk maken op uw privacy.

Dus wat kunt u doen als u om privacy geeft, maar niet zonder het gemak van slimme luidsprekers kunt? Van de grote spelers op het gebied van commerciële virtuele assistenten — Amazon Alexa, Google Assistant en Siri van Apple — biedt Apple de meeste privacy. Hoewel Apple u niet toestaat eerdere Siri-opnamen te verwijderen, koppelt het opnamen niet aan uw account en staat het geen integraties van derden toe.

Voor wie de voorkeur geeft aan open-sourceopties en er geen probleem mee heeft om enkele concessies te doen om de privacy te verbeteren, is Mycroft(nieuw venster) een gratis, open-source spraakassistent voor natuurlijke taal, ontworpen om op Linux-gebaseerde apparaten te draaien. Doe-het-zelvers kunnen Mycroft installeren op een Raspberry Pi(nieuw venster), of zelfs de firmware van een Amazon Echo flashen om Alexa te vervangen(nieuw venster) door Mycroft! Als u minder technisch bent aangelegd, kunt u het slimme display Mycroft Mark II(nieuw venster) kant-en-klaar kopen (maar houd er rekening mee dat het bedrijf Mycroft AI is opgedoekt).