Instagram, TikTok en X zijn geblokkeerd(nieuw venster) bij meerdere Internet Service Providers in Azerbeidzjan, waar protesten groeien tegen nieuwe schoolregels die meisjes die een hoofddoek dragen buiten de les houden.
De autoriteiten hebben de blokkades niet bevestigd of toegelicht, en geen van de platforms heeft op de situatie gereageerd.
Zoals geregistreerd door het Proton VPN Observatory, begonnen de aanmeldingen bij Proton VPN vanuit Azerbeidzjan op 11 oktober te stijgen toen de studentenprotesten zich verspreidden, en ze schoten na de blokkades van sociale media naar meer dan 4.000% boven de basislijn.
Wat is er gebeurd?
De meldingen begonnen in de vroege ochtend van maandag 12 oktober(nieuw venster) (lokale tijd). Op Instagram stopten feeds met updaten en gingen profielen en berichten niet meer open(nieuw venster). Daarna stopte het platform helemaal met laden. Op TikTok mislukten eerst uploads, en daarna stopte de app met openen.
Gebruikers van Instagram en TikTok vertelden Agence France-Presse (AFP)(nieuw venster) dat video’s niet wilden laden, en sommigen zeiden dat de platforms alleen via een VPN werkten. Storingstrackers registreerden klachten uit Azerbeidzjan maar vonden geen wereldwijde storing(nieuw venster) op een van beide platforms. Op 13 oktober bevestigde NetBlocks(nieuw venster) dat de toegang tot TikTok, Instagram en X bij meerdere Internet Service Providers was geblokkeerd.
Sommige gebruikers van sociale media brachten de storing in verband met video’s van de schoolprotesten die zich op de platforms verspreidden. Een activist uit Bakoe zei anoniem dat oproepen tot protest zich via Instagram en TikTok verspreidden, veel ervan uit het buitenland. Geen enkele officiële verklaring ondersteunt dit, maar het lijkt een waarschijnlijke verklaring voor de blokkades.
Op 14 oktober hebben we geen meldingen gevonden dat de toegang is hersteld, of dat andere platforms of mobiel internet zijn getroffen.
Een kledingvoorschrift op school leidde tot de protesten
Op 21 september keurde de regering van Azerbeidzjan nieuwe regels voor schooluniformen goed(nieuw venster) die kleding verbieden die in strijd is met de “seculiere aard van het onderwijs”. Vanaf 6 oktober golden vergelijkbare regels voor leraren. De regels noemen de hoofddoek niet, maar mensenrechtenverdedigers zeggen dat ze erop gericht zijn.
Op 12 oktober begonnen scholen de regels te handhaven. Op verschillende scholen in Bakoe werden meisjes die een hoofddoek dragen weggestuurd. Sommigen zaten buiten hun school en studeerden daar uit protest, en een lerares die een hoofddoek draagt gaf buiten les. Andere leerlingen boycotten de lessen uit solidariteit(nieuw venster).
Die dag zei het ministerie van Binnenlandse Zaken dat de politie 37 mensen in Bakoe had gearresteerd nadat demonstranten schoolpersoneel hadden geconfronteerd en het verkeer hadden verstoord. Volgens het regeringsgezinde medium Minval staken demonstranten de auto van een schooldirecteur in brand en probeerden ze een school in brand te steken, maar raakte niemand gewond. Niet-officiële arrestatiecijfers zijn hoger. Activisten zeggen dat meer dan 200 mensen zijn vastgehouden(nieuw venster), en regeringsgezinde media melden een vergelijkbaar aantal(nieuw venster).
Het “hoofdoekverbod” heeft ook de betrekkingen met buurland Turkije onder druk gezet(nieuw venster). Een adviseur van president Recep Tayyip Erdoğan noemde de nieuwe regels onaanvaardbaar en zei dat hij verwachtte dat Azerbeidzjan ze zou terugdraaien. De regerende Nieuw-Azerbeidzjaanse Partij zei tegen Ankara dat het zich niet met zijn binnenlandse aangelegenheden moest bemoeien.
Openbaar protest is zeldzaam in Azerbeidzjan, waar de autoriteiten niet-toegestane bijeenkomsten streng beperken. De regering van president Ilham Aliyev heeft kritiek uit het Westen(nieuw venster) gekregen op de manier waarop ze met politieke tegenstanders en onafhankelijke media omgaat.
Azerbeidzjan beperkte sociale media tijdens eerdere crises
Dit is niet de eerste keer dat Azerbeidzjan de toegang tot sociale media tijdens een crisis afsneed:
- September 2020: Tijdens gevechten met Armenië om Nagorno-Karabach beperkte de regering de meeste grote sociale-mediaplatforms(nieuw venster) en vertraagde ze het internet meer dan een maand lang (zoals we toen meldden).
- September 2022: TikTok werd beperkt(nieuw venster) bij verschillende internetproviders tijdens grensgevechten.
- September 2023: Een ambtenaar vertelde AFP dat TikTok “tijdelijk” was geblokkeerd(nieuw venster) nadat militaire operaties in Nagorno-Karabach begonnen. De toegang keerde terug op 31 oktober(nieuw venster). Het Proton VPN Observatory registreerde op 20 september 2023 een stijging van 2.500% boven de basislijn in aanmeldingen uit Azerbeidzjan.
Een nieuwe wet maakt blokkeren zonder rechterlijk bevel mogelijk
Dit jaar gaf Azerbeidzjan zijn autoriteiten nieuwe bevoegdheden over online platforms(nieuw venster), die zich nu in Azerbeidzjan moeten registreren of een lokaal kantoor moeten openen, en de leeftijd van gebruikers moeten controleren. Als ze zich niet aan de regels houden, riskeren ze boetes, een advertentieverbod en een stapsgewijze vertraging van hun verkeer.
Dezelfde wetswijzigingen verruimen de redenen waarop autoriteiten een website zonder rechterlijke beslissing kunnen blokkeren. Nieuwe redenen zijn onder meer beledigingen, laster en “desinformatie” die de openbare veiligheid bedreigt. Geen enkele ambtenaar heeft gezegd dat deze wet achter de huidige blokkades zit.
Hoe je Instagram, TikTok en X in Azerbeidzjan kunt bereiken
Sociale media blokkeren tijdens protesten snijdt mensen af van nieuws en van elkaar, precies wanneer ze beide het hardst nodig hebben. Maar een blokkade binnen Azerbeidzjan bereikt geen servers buiten het land. Als Instagram, TikTok of X niet laadt, maak dan gewoon verbinding met een VPN-server buiten het land.
Ons Free-abonnement heeft geen datalimiet of tijdslimiet. Het bevat ook Stealth, ons protocol dat een VPN-verbinding vermomt om censuur en VPN-blokkades te omzeilen. Als onze website niet laadt, kun je de apps downloaden via de Apple App Store, Google Play, de Amazon Appstore, Github en F-Droid.
