Định giá động (còn được gọi là định giá tăng vọt, định giá theo thuật toán hay định giá dựa trên nhu cầu) là việc thay đổi giá của một sản phẩm hoặc dịch vụ theo thời gian thực để phản ứng với điều kiện thị trường. Yếu tố dễ thấy nhất là nhu cầu, chẳng hạn Uber tăng giá cước khi trời mưa, hoặc người bán vé đẩy giá lên cho một buổi hòa nhạc nổi tiếng.

Định giá động không phải là điều mới. American Airlines đã sử dụng một hình thức sơ khai(cửa sổ mới) của nó, được gọi là quản lý lợi suất, vào cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980. Điều đã thay đổi là tốc độ và quy mô sử dụng. Các thuật toán giờ đây tính lại giá 24/7, nên mức giá bạn thấy vào bữa trưa có thể không phải là mức giá bạn thấy vào tối hôm đó.

Các công ty dễ hiểu khi hào hứng với bất cứ điều gì làm tăng lợi nhuận của họ. Tuy nhiên, với người tiêu dùng, cách làm này có thể có vẻ không công bằng(cửa sổ mới). Bài viết này giải thích cách định giá động hoạt động, vì sao nó lại tạo cảm giác như vậy, và cách bạn có thể biến nó thành lợi thế thay vì bất lợi cho mình.

Định giá động là gì?

Định giá động là việc điều chỉnh giá theo thời gian thực dựa trên các yếu tố như nhu cầu, mức tồn kho, giá của đối thủ cạnh tranh và thời điểm trong ngày. Thay vì đặt một mức giá cố định, các nhà bán lẻ sử dụng hệ thống liên tục tính lại mức giá cần thu.

Cách làm này đã lan nhanh. Nhà kinh tế học Alberto Cavallo đã nghiên cứu các nhà bán lẻ lớn của Mỹ bán cả trực tuyến lẫn tại cửa hàng. Ông phát hiện rằng tỷ lệ giá thay đổi mỗi tháng đã tăng gần gấp đôi(cửa sổ mới), từ 15% trong giai đoạn 2008–10 lên gần 30% trong giai đoạn 2014–17. Ông cho rằng sự gia tăng này là do cạnh tranh trực tuyến và định giá theo thuật toán.

Ngày nay, giá còn biến động nhanh hơn nữa. Trong suốt năm 2025, công ty dữ liệu web Decodo đã theo dõi 12 sản phẩm(cửa sổ mới) trên mỗi trang trong hơn 120 cửa hàng trực tuyến tại 40 quốc gia, kiểm tra giá bốn giờ một lần. Amazon là nhà bán lẻ thay đổi giá nhiều nhất(cửa sổ mới) trong nghiên cứu, với 116.509 lần thay đổi giá trong năm, tiếp theo là Walmart với 68.926 và Kroger với 55.601. Thời trang và điện tử có số lần thay đổi nhiều nhất so với bất kỳ danh mục sản phẩm nào.

Biểu đồ dưới đây so sánh một số cách định giá phổ biến, được sắp xếp từ ít nhắm đến cá nhân nhất đến nhiều nhất.


Cách thức		Nơi bạn có thể gặpĐiều thực sự làm thay đổi giáHai người có thấy giá khác nhau tại cùng một thời điểm không?
Định giá theo giờ cao điểmVé tàu giờ thấp điểm, điện vào giờ cao điểm, phí đường cao tốcLịch trình công ty công bố trước, vì các giai đoạn cao điểm có thể dự đoán đượcKhông. Mọi người đều trả cùng một mức giá tại cùng thời điểm
Định giá độngGiá hàng hóa trực tuyến, phòng khách sạn, vé hòa nhạcĐiều đang diễn ra ngay lúc này: bao nhiêu người muốn nó, còn bao nhiêu hàng, đối thủ thu bao nhiêu, sự kiện còn cách bao xaPhần lớn là không. Giá thay đổi trong ngày, nhưng ai xem vào thời điểm đó đều thấy cùng một con số
Định giá tăng vọtỨng dụng gọi xe, giao đồ ănQuá nhiều khách, không đủ tài xế, trong một khu vực cụ thểKhông nếu hai bạn đứng cạnh nhau. Có nếu bạn ở cách vài con phố, trong một khu vực đón khác
Định giá khuyến mạiỨng dụng siêu thị, ưu đãi “chỉ dành cho thành viên”, xả hàng cuối mùaĐiều người bán muốn trong tháng này: xả hàng tồn cũ, thu hút khách hàng mới, tận dụng đợt cao điểm theo mùaCó, khi ưu đãi nhắm đến những người mua cụ thể. Không, khi chương trình giảm giá mở cho tất cả mọi người
Đấu giáChợ trực tuyến, không gian quảng cáo trên trang webNhững người mua khác. Giá là bất cứ mức nào mà mọi người sẵn sàng trả cao hơn nhauCó, thường là vậy. Người thắng thường trả đúng giá họ đặt, hoặc chỉ vừa đủ để vượt người tiếp theo
Định giá giám sátMột số cửa hàng trực tuyến, ứng dụng khách hàng thân thiết của cửa hàng thực phẩm và nhà thuốcĐiều người bán biết về bạn: bạn ở đâu, bạn dùng thiết bị gì, bạn đã xem và mua những gì, và phỏng đoán bạn có thể chi bao nhiêu hoặc bạn cần món hàng đến mức nàoCó. Hai người có thể được báo giá khác nhau cho đúng cùng một mặt hàng

Định giá động so với định giá giám sát

Định giá động thường bị nhầm với định giá giám sát, nhưng chúng dựa trên các đầu vào khác nhau:

  • Định giá động phản ứng với thị trường: nhu cầu, nguồn cung, đối thủ cạnh tranh và thời điểm. Mọi người mua sắm tại cùng thời điểm trong cùng điều kiện đều thấy cùng một mức giá.
  • Định giá giám sát phản ứng với bạn: vị trí, thiết bị, lịch sử duyệt web và hành vi mua hàng của bạn được dùng để ước tính bạn sẵn sàng trả bao nhiêu.

Tìm hiểu thêm về định giá giám sát: Dữ liệu của bạn quyết định mức giá bạn trả như thế nào

Trên thực tế, hai cách này đang hội tụ. Một số công ty dùng định giá động theo thị trường làm lớp nền, rồi áp dụng thêm các điều chỉnh cá nhân hóa lên trên. Dù thế nào, mức giá bạn thấy cũng thay đổi, và nó không nhất thiết là mức giá tốt nhất hiện có. Nhưng biết mình đang đối mặt với cơ chế nào sẽ cho bạn biết chiến lược đối phó nào hiệu quả. Bạn đánh bại định giá động bằng thời điểm, và định giá giám sát bằng quyền riêng tư.

Định giá tăng vọt là gì?

Định giá tăng vọt là hình thức dễ thấy nhất của định giá động, dẫn đến mức tăng giá mạnh và tạm thời khi nhu cầu đột ngột vượt xa nguồn cung.

Thuật ngữ này gắn chặt nhất với dịch vụ gọi xe. Uber lần đầu “chuyển sang định giá động(cửa sổ mới)” vào dịp Halloween năm 2011 và mô tả nguyên tắc một cách đơn giản: “Chúng tôi tăng giá dịch vụ khi nguồn xe sẵn có trở nên khan hiếm.”

Ý tưởng này giờ đây đã quá quen thuộc đến mức chỉ riêng cụm từ này cũng có thể gây phản ứng dữ dội. Vào tháng Hai năm 2024, CEO của Wendy’s nói với các nhà đầu tư rằng chuỗi sẽ thử nghiệm “định giá động” trên bảng thực đơn kỹ thuật số. Sau làn sóng phản đối về “định giá tăng vọt”(cửa sổ mới) đối với bánh burger, Wendy’s đã ra thông tin làm rõ rằng họ sẽ không tăng giá “vào lúc khách hàng đến với chúng tôi đông nhất”.

Lý do ban đầu của Uber là giá cước cao hơn sẽ trả cho tài xế nhiều hơn, kéo thêm nhiều xe ra đường. Nhưng điều này có vẻ không còn đúng nữa:

Nói cách khác, định giá tăng vọt không hề biến mất. Nó được gộp vào một mức giá trọn gói duy nhất, nên khách không còn thấy khi nào mình đang trả phí tăng vọt, và tài xế không thể trông chờ được chia phần từ đó.

Định giá tăng vọt khác với định giá động thường ngày ở hai điểm. Nó được kích hoạt bởi các sự kiện (như bão, buổi hòa nhạc kết thúc hay đình công giao thông), và nó thường cộng thêm một khoản phụ phí lên trên mức giá chuẩn, thay vì điều chỉnh giá cả tăng lẫn giảm.

Định giá động hoạt động như thế nào?

Các thuật toán định giá động cân nhắc một số yếu tố ảnh hưởng đến thị trường:

  • Thời gian và nhu cầu: Giá tăng khi nhu cầu tăng, chẳng hạn trong các sự kiện công cộng, thời tiết xấu hoặc cuối tuần. Đây là hình thức đơn giản nhất của định giá động và cũng là hình thức dễ bảo vệ nhất đối với nhà bán lẻ.
  • Giá của đối thủ: Thuật toán theo dõi giá đối thủ và điều chỉnh để giữ tính cạnh tranh, hoặc để kiếm lời khi đối thủ tăng giá.
  • Tồn kho và công suất: Khan hiếm đẩy giá lên, hàng tồn dư đẩy giá xuống. Đây là lý do những chỗ ngồi cuối cùng trên một chuyến bay thường đắt hơn.

Vì sao định giá động có vẻ không công bằng

Định giá cố định mang theo một khế ước xã hội ngầm: giá bạn trả là giá mọi người trả. Về nguyên tắc, định giá động là trung lập, vì giá phản ứng với cung và cầu vốn là cách thị trường luôn vận hành. Tuy vậy, việc kiểm tra giá vé máy bay rồi phát hiện nó đã tăng chỉ năm phút sau có thể khiến bạn cảm thấy bị thao túng. Có vài lý do cho điều này:

Tốc độ

Chúng ta mong đợi vé máy bay và khách sạn đắt hơn vào kỳ nghỉ học, và có thể lên kế hoạch cũng như dự trù ngân sách quanh đó. Khi giá thay đổi vài lần mỗi ngày, việc lập kế hoạch như vậy là bất khả thi. Ngay cả khi doanh nghiệp có lý do chính đáng để đổi giá, tốc độ thay đổi khiến chúng có vẻ tùy tiện.

Thiếu minh bạch

Hầu hết chúng ta đều hiểu rằng một cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu đẩy giá nhiên liệu lên. Có thể chúng ta không thích, nhưng logic rất rõ ràng.

Các thuật toán định giá động thì khác. Chúng phản ứng với hành vi của đối thủ, mức tồn kho và dự báo nhu cầu mà không người tiêu dùng nào có thể thấy hay kiểm tra. Một chiếc tai nghe có thể có giá 79 USD vào thứ Ba và 109 USD vào thứ Năm, mà bạn không có cách nào biết vì sao.

Sự thiếu rõ ràng này bào mòn niềm tin, ngay cả khi không có định giá động tham gia. Khi giá vé cho chuyến lưu diễn tái hợp năm 2025 của Oasis tăng trong lúc người hâm mộ chờ đợi trong hàng đợi trực tuyến, nhiều người cho rằng mình đã bị định giá động tác động. Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh sau đó không tìm thấy bằng chứng(cửa sổ mới) nào cho thấy Ticketmaster đã dùng định giá động cho đợt bán vé.

Thay vào đó, cơ quan này lo ngại rằng người hâm mộ không được thông báo vé đứng có hai mức giá, với mức rẻ hơn được bán trước. Ticketmaster đồng ý cảnh báo người mua trước, và hiển thị đầy đủ các mức giá cho tất cả khách hàng. Khi thiếu thông tin rõ ràng, người ta thường nghĩ đến điều tệ nhất.

Tăng vọt chỉ theo một chiều

Về lý thuyết, định giá động là con đường hai chiều. Định giá tăng vọt thì không. Nó cộng thêm phụ phí khi nhu cầu tăng vọt, và khi nhu cầu giảm, giá quay về mức chuẩn chứ không xuống thấp hơn. Khách hàng trả chi phí của đợt tăng vọt mà không bao giờ nhận được mức giảm giá tương ứng.

Nó thưởng cho những người ít mất mát nhất

Hưởng lợi từ định giá động phụ thuộc vào sự linh hoạt. Vé máy bay và khách sạn rẻ hơn nhiều ngoài kỳ nghỉ học, nhưng chỉ những người có thời gian rảnh, tiền dư và ít trách nhiệm mới tận dụng được. Các bậc phụ huynh bị ràng buộc bởi lịch học không có lựa chọn đó, nên cuối cùng phải trả nhiều hơn đáng kể cho cùng một hàng hóa và dịch vụ.

Định giá động không phải lúc nào cũng xấu

Định giá động có những mặt lợi thực sự, và không chỉ cho nhà bán lẻ. Giá bám theo cung và cầu giúp phân bổ nguồn lực khan hiếm cho những ai coi trọng chúng nhất tại một thời điểm, và giúp xả hàng tồn dư một cách hiệu quả.

Còn có những lợi ích ít rõ ràng hơn. Giá vé rẻ hơn cho các chuyến bay ít nhu cầu lấp đầy những chỗ ngồi mà nếu không sẽ bay rỗng. Biểu giá điện thấp điểm thưởng cho các hộ gia đình chuyển việc sử dụng điện ra khỏi giờ cao điểm, giúp giảm áp lực lên lưới điện.

Ví dụ thực tế về định giá tăng vọt và định giá động

Uber

Uber đã sử dụng định giá tăng vọt từ năm 2010 và đã nhiều lần khiến công chúng phẫn nộ(cửa sổ mới) trong các tình huống khẩn cấp. Trong vụ mất điện ở Manhattan vào tháng Bảy năm 2019, một hành khách nói với CBS rằng chuyến đi thường tốn khoảng 20 USD của cô có giá “như 80 hay 90 USD”, gấp khoảng bốn lần giá cước thông thường. Uber cho biết họ đã giới hạn mức định giá tăng vọt sau khi biết về vụ mất điện. Ủy ban Taxi và Limousine của Thành phố New York cho biết sẽ yêu cầu các đơn vị vận hành công bố mọi thay đổi giá cước được thực hiện trong thời gian mất điện.

Ticketmaster

Ticketmaster sử dụng định giá động cho các hạng vé cao cấp của mình, điều này đã gây tranh cãi. Khi chuyến lưu diễn năm 2023 của Bruce Springsteen mở bán vào tháng Bảy năm 2022, một số vé Platinum lên tới 5.000 USD(cửa sổ mới), và một nghị sĩ Mỹ đã yêu cầu công ty giải trình.

Airbnb

Chợ dịch vụ lưu trú này cung cấp cho chủ nhà Smart Pricing, một công cụ tích hợp tự động điều chỉnh giá theo đêm dựa trên nhu cầu đối với các tin đăng tương tự trong khu vực.

Delta Air Lines

Vào tháng Bảy năm 2025, ba thượng nghị sĩ Mỹ đã viết thư cho Delta hỏi cách hãng sử dụng AI trong việc định giá. Delta phản hồi(cửa sổ mới) rằng hãng không và sẽ không đặt giá riêng lẻ dựa trên dữ liệu cá nhân. Hãng cho biết công cụ AI của mình là một hệ thống hỗ trợ ra quyết định cho các nhà phân tích doanh thu, hoạt động trong các hệ thống định giá mà các hãng hàng không, kể cả Delta, đã sử dụng hơn ba thập kỷ. Đây là một ví dụ hữu ích cho thấy công chúng giờ đây liên kết định giá động với định giá giám sát nhanh đến mức nào.

Cách mua sắm trực tuyến với giá tốt nhất

Vì định giá động phản ứng với điều kiện thị trường, nó có thể dự đoán được ở một mức độ nhất định. Những tín hiệu đẩy giá lên cũng cho bạn biết khi nào giá có khả năng giảm.

Lên kế hoạch quanh những đợt cao điểm có thể dự đoán

Nếu có thể, hãy tránh đặt vé máy bay vào kỳ nghỉ học, mua quần áo mùa đông vào mùa xuân và tránh đi lại vào những ngày cuối tuần trùng dịp lễ. Mua sắm khi nhu cầu tự nhiên thấp là cách đáng tin cậy nhất để trả ít hơn.

Theo dõi giá và đặt thông báo

Thay vì kiểm tra giá hết lần này đến lần khác, hãy để một công cụ làm việc đó giúp bạn. Các trình theo dõi giá hiển thị giá biến động theo thời gian, để bạn biết “ưu đãi” hôm nay có thực sự là mức thấp nhất hay không. Bạn cũng có thể dùng chúng để đặt thông báo khi giá giảm.

Kiểm tra giá vào các thời điểm khác nhau trong ngày

Các thuật toán định giá chạy suốt ngày đêm, nên cùng một mặt hàng có thể có giá khác nhau vào buổi sáng và buổi tối. Nếu việc mua không gấp, hãy kiểm tra lại vài lần trước khi mua.

Chờ đợt tăng vọt qua đi

Các đợt tăng vọt vốn được thiết kế là tạm thời. Chính Uber lưu ý rằng khách có thể hủy yêu cầu và chờ nhu cầu hạ xuống. Nếu có thể chờ, hãy kiểm tra ứng dụng đối thủ, đi phương tiện công cộng, hoặc ngồi xuống uống một ly cà phê. Bạn không nhất thiết phải trả mức giá cao điểm.

Tận dụng các điều khoản đặt chỗ linh hoạt rồi đặt lại

Ở nơi có hủy miễn phí (như thường thấy với khách sạn, Airbnb và một số dịch vụ thuê xe), hãy đặt sớm để giữ chỗ, rồi tiếp tục theo dõi giá và đặt lại nếu giá giảm.

Đừng để các trang web thúc ép bạn

Đồng hồ đếm ngược và những thông báo “chỉ còn hai sản phẩm ở mức giá này” được thiết kế để ngăn bạn so sánh với các dịch vụ khác. Hãy dành thời gian kiểm tra đối thủ hoặc một trình theo dõi giá để xem liệu sự gấp gáp có thực sự cần thiết.

Bảo vệ bạn khỏi định giá động và định giá giám sát

Thời điểm tốt chỉ đánh bại được phần giá do thị trường chi phối. Như đã nêu ở trên, nhiều nhà bán lẻ còn tùy chỉnh giá dựa trên những gì họ (và các mạng quảng cáo công nghệ mà họ dùng) biết về bạn.

Hướng dẫn về định giá giám sát của chúng tôi trình bày những bước thực tế bạn có thể làm để giảm dấu chân kỹ thuật số của mình: mua sắm bằng trình duyệt thay vì ứng dụng, chặn cookie bên thứ ba, và dùng VPN để ẩn địa chỉ IP và vị trí của bạn.

Tải Proton VPN

Suy nghĩ cuối cùng về định giá động

Định giá động không hề bất công một cách cố hữu. Khi nó hạ giá vào những thời điểm vắng vẻ, với vé suất chiếu ban ngày rẻ hơn, ưu đãi khách sạn giữa tuần hay biểu giá điện thấp điểm, nó thưởng cho sự linh hoạt và giúp cân bằng nhu cầu.

Vấn đề nằm ở cách chia sẻ chi phí và lợi ích. Lợi ích phần lớn thuộc về người bán. Chi phí (sự không chắc chắn, phụ phí cấp bách và cảm giác bị giăng bẫy) phần lớn rơi vào người mua, và nặng nhất với những người kém linh hoạt nhất. Biết cách các thuật toán hoạt động giúp bạn mua sắm theo thời gian biểu của mình thay vì của họ.