Freenet to zdecentralizowana, zaszyfrowana sieć dark web o otwartym kodzie źródłowym, zaprojektowana tak, aby umożliwić Ci komunikację z innymi, przesyłanie i pobieranie treści oraz anonimowe uzyskiwanie dostępu do informacji online.

Dowiedz się więcej o różnych sieciach typu dark web(nowe okno)

Co kryje się w nazwie?

Oryginalny projekt Freenet powstał w 1999 roku, lecz niedawno (w marcu 2023 roku) zmienił nazwę na Hyphanet. Wynika to z faktu, że Ian Clarke(nowe okno), twórca oryginalnego Freenetu, zaczął pracować nad „następcą Freenetu” o „innych priorytetach projektowych”.

Ta nowa platforma dark web otrzymała nazwę kodową Locutus, lecz w połowie 2023 roku zarząd Freenet Project, Inc., organizacji non-profit, która zarządza Freenetem od 1999 roku, zdecydował o zmianie nazwy projektu Locutus na Freenet 2023.

W odpowiedzi społeczność Freenet zmieniła nazwę oryginalnego Freenetu na Hyphanet (co jest nawiązaniem do podziemnych sieci mikoryzowych(nowe okno)).

W momencie pisania tego artykułu projekt Freenet 2023 wciąż znajduje się w fazie rozwoju. Dostępna jest wersja alfa, z którą programiści mogą eksperymentować, ale nie jest ona jeszcze gotowa do powszechnego użytku. W związku z tym ten artykuł skupi się na Hyphanet.

Czym jest Hyphanet?

Freenet powstał jako projekt studencki Iana Clarke’a. Zaowocowało to szeroko uznaną publikacją z 2001 roku, Freenet: A Distributed Anonymous Information Storage and Retrieval System(nowe okno), która stała się jednym z najczęściej cytowanych artykułów z dziedziny informatyki w 2002 roku.

W przeciwieństwie do innych technologii dark web, takich jak Tor i I2P, jest to czysty dark web, ponieważ nie zapewnia dostępu do tradycyjnego internetu. Ściśle mówiąc, jest to w pełni rozproszona, anonimowa sieć publikacyjna peer-to-peer, która oferuje bezpieczną przestrzeń dyskową na dane.

Dołączając do sieci Hyphanet, zgadzasz się na udostępnienie określonej części swojej lokalnej przestrzeni dyskowej. Przestrzeń ta (określana jako magazyn danych) jest bezpiecznie zaszyfrowana, a inni członkowie sieci Hyphanet pobierają z niej części plików (podobnie jak w sieci BitTorrent).

Jednak oprócz tej podstawowej struktury hostingu plików wolontariusze opracowali aplikacje, które umożliwiają tworzenie stron internetowych, forów dyskusyjnych i nie tylko. Ograniczeniem tego systemu jest to, że strony internetowe nie mogą być dynamiczne (są to więc zawsze proste, statyczne strony HTML).

Zaletą jest to, że strony internetowe (oraz inne dane) mogą być dostępne długo po tym, jak oryginalny host zniknie. Jeśli jednak nikt nie uzyskuje dostępu do danych przez dłuższy czas, mogą one zniknąć (działa to podobnie jak w przypadku BitTorrenta, gdzie pliki, które nie są aktywnie udostępniane, z czasem ulegają deindeksacji).

Opennet i darknet

Od 2007 roku Freenet oferuje dwa „tryby” — opennet i darknet. Terminy te mogą być nieco mylące, ponieważ definicje Freenetu nie pokrywają się z tym, jak ogół społeczeństwa zazwyczaj rozumie te pojęcia.

Jeśli korzystasz z Hyphanet w trybie opennet, łączysz się z losowymi węzłami (peers). W związku z tym tryb opennet pod wieloma względami przypomina usługi onion sieci Tor. Jeśli korzystasz z niego w trybie darknet, łączysz się tylko z zaufanymi znajomymi, z którymi wcześniej wymieniono klucze publiczne i referencje węzłów.

To właśnie te darknety sprawiają, że Freenet jest wyjątkowo bezpieczny, ponieważ całkowicie blokuje dostęp z zewnątrz do danych udostępnianych w ramach grupy darknet.

Czy Hyphanet jest bezpieczny?

Podczas konfiguracji Hyphanet musisz skonfigurować zaszyfrowany magazyn danych na dysku lokalnym. W magazynie tym przechowywane są fragmenty plików przesłanych przez innych użytkowników Hyphanet, a Ty masz niewielką kontrolę (lub nie masz jej wcale) nad tym, co się tam znajduje. Zapobiega to cenzurowaniu treści przez użytkowników Hyphanet poprzez usuwanie plików z ich magazynu danych.

Szyfrowanie stosowane przez Hyphanet sprawia, że określenie, jakie pliki są przechowywane w lokalnym magazynie danych, jest „trudne, ale nie niemożliwe”, i służy przede wszystkim zapewnieniu możliwości wiarygodnego wyparcia się(nowe okno) co do charakteru materiałów przechowywanych na Twoim dysku lokalnym.

Hyphanet został zaprojektowany w celu ochrony anonimowości osób, które „wstawiają” (przesyłają) treści do sieci i „żądają” ich (pobierają je). Podobnie jak w przypadku sieci Tor i I2P, z danymi przechowywanymi w Hyphanet zawsze łączysz się pośrednio, a Twoje połączenie jest najpierw przekierowywane przez kilka innych węzłów w sieci Hyphanet.

Hyphanet łączy pakiety i przesyła je przez zmienną liczbę węzłów, aby utrudnić przeprowadzenie ataków czasowych.

Czy zabezpieczenia Hyphanet mogą zostać złamane?

Istnieje wiele(nowe okno) doniesień(nowe okno) o organach ścigania, którym udało się namierzyć użytkowników sieci Freenet/Hyphanet, jednak żadne z nich nie zawierają szczegółów technicznych i zostały zakwestionowane(nowe okno).

W publikacji naukowej z 2017 roku zatytułowanej Statistical Detection of Downloaders in Freenet(nowe okno) twierdzi się, że opracowano „pasywną technikę wykrywania osób pobierających dane z Freenetu”. Jednak to twierdzenie również jest kwestionowane(nowe okno).

Jak zainstalować Hyphanet

Hyphanet jest dostępny jako plik .exe dla systemu Windows, .deb dla Debiana oraz jako pakiet Gentoo. Możesz go również zainstalować w systemie macOS lub dowolnym systemie Linux jako plik .jar (co wymaga zainstalowania środowiska Java).

Instalacja Hyphanet

Kreator instalacji sprawnie przeprowadzi Cię przez proces konfiguracji, a następnie uruchomi portal Hyphanet w nowej karcie domyślnej przeglądarki. Zdecydowanie zaleca się jednak uruchamianie Hyphanet w przeglądarce działającej w trybie prywatnym lub incognito(nowe okno), dlatego warto skopiować lokalny adres URL Hyphanet, uruchomić ponownie przeglądarkę w tym trybie i wkleić skopiowany adres.

Instalator Hyphanet oferuje również dodanie ikon na pulpicie i w menu systemu, aby ułatwić dostęp do sieci.

Jak korzystać z Hyphanet

W przeciwieństwie do I2P, Hyphanet nie wymaga ręcznej konfiguracji ustawień proxy(nowe okno) w przeglądarce. Co więcej, w przeciwieństwie do I2P czy sieci Tor, jego ekran główny zawiera wiele przydatnych linków ułatwiających rozpoczęcie pracy, w tym indeks stron internetowych Hyphanet, wyszukiwarkę, obszerną dokumentację, blogi deweloperów, a także różne narzędzia do obsługi poczty e-mail, wiadomości i czatu.

Portal internetowy Hyphanet

Jak wspomniano, wszystkie strony internetowe to statyczny kod HTML, co uniemożliwia osadzanie elementów śledzących i innych skryptów naruszających prywatność. Ich pobranie zajmuje od kilku sekund do około minuty (według doświadczeń autora tej recenzji), co jest wynikiem znacznie szybszym niż w przypadku stron I2P (ponownie, na podstawie doświadczeń autora).

Wiele narzędzi dostępnych w Hyphanet wymaga wtyczki Web of Trust. Jej celem jest ograniczenie spamu oraz rozwiązanie problemu polegającego na tym, że każdy może wstawiać treści do sieci Hyphanet. Wtyczka ta zapewnia kryptograficznie weryfikowalną tożsamość z przypisaną oceną punktową, której inni członkowie społeczności mogą przyznawać pozytywne lub negatywne noty.

Końcowe przemyślenia

Ze względu na brak dostępu do tradycyjnego internetu dużym problemem z Hyphanet w trybie opennet jest to, że większość treści jest albo bezcelowa („Cześć!”), albo w jakiś sposób nielegalna. Jednak jego indeksy, takie jak The Filtered Index prezentowany na stronie głównej Hyphanet, zawierają linki do potencjalnie ciekawszych (i bezpieczniejszych) treści.

W porównaniu z innymi sieciami typu dark web, Hyphanet zawsze będzie niszową alternatywą dla usług onion sieci Tor. Jest jednak szybszy niż I2P, a znacznie większa część jego linków faktycznie działa.

Oczywiście tym, co naprawdę wyróżnia Hyphanet na tle innych sieci typu dark web, jest możliwość tworzenia zamkniętych darknetów z osobami o podobnych poglądach, które są niemal niemożliwe do wykrycia.

Ze względu na ich zamknięty charakter nie sposób dowiedzieć się, ile osób faktycznie korzysta z tych darknetów, ani dokonać jakiejkolwiek innej obiektywnej oceny na ich temat. Ale o to właśnie chodzi.