Internet powstał z myślą o tym, że będzie wolną i otwartą przestrzenią wyrażania opinii. Niestety cenzura internetowa staje się coraz powszechniejsza na całym świecie. Jednak choć technologia dostarcza narzędzi do cenzurowania internetu, oferuje również sposoby na walkę z nią. Wyjaśniamy, czym jest cenzura internetowa, jak działa i jak ją pokonać.

Co to jest cenzura internetowa?
Gdzie ma miejsce cenzura?
Co podlega cenzurze?
Przykłady cenzury internetowej z 2021 roku
Cenzura internetowa na świecie
W jakich krajach nie ma cenzury internetu?
Jak działa cenzura internetowa?
Najlepszy sposób na pokonanie cenzury online

Co to jest cenzura internetowa?

Mówiąc najprościej, cenzura internetowa to kontrolowanie lub blokowanie treści, które mogą być publikowane, przekazywane lub do których można uzyskać dostęp w internecie.

Gdzie ma miejsce cenzura?

Cenzura może zostać zastosowana w jednym z kilku miejsc podczas przeglądania internetu. Za każdym razem, gdy próbujesz uzyskać dostęp do strony internetowej, Twój ruch sieciowy jest obsługiwany przez:

  • Urządzenie (np. Twój smartfon, służbowy laptop itp.)
  • Sieć lokalną (np. Twoje domowe Wi-Fi, służbowe Wi-Fi itp.)
  • Dostawcę Internetu (ISP)
  • Wybraną wyszukiwarkę

Nie jest to pełna lista wszystkich miejsc, w których można zastosować cenzurę, ale przedstawia ona najczęstsze przykłady wdrażane przez rządy.

How an internet connection works

Cenzorzy mogą blokować treści na każdym z tych etapów.

  • Blokady na Twoim urządzeniu: na urządzeniu można zainstalować oprogramowanie, które wymusza blokady lokalnie. Może to być kontrola rodzicielska, oprogramowanie zabezpieczające sieć lub złośliwe oprogramowanie.
  • Blokady w Twojej sieci lokalnej: osoba zarządzająca siecią lokalną również może wdrożyć blokady. Zazwyczaj spotyka się je w sieciach Wi-Fi na uczelniach lub w miejscach pracy.
  • Blokady na poziomie ISP i krajowym: ISP łączy Twoje urządzenie z resztą internetu, co oznacza, że ma szerokie uprawnienia do blokowania określonych stron internetowych lub całego internetu. Rząd może zmusić dostawców (ISPs) do prowadzenia cenzury w jego imieniu, skutecznie blokując cenzurowane treści dla wszystkich mieszkańców danego kraju.
  • Blokady wdrażane przez wyszukiwarki: ponieważ wiele osób polega na wyszukiwarkach w celu znalezienia potrzebnych informacji, rządy mogą również wymagać od nich blokowania określonych zapytań lub wyświetlania wyłącznie wyników zatwierdzonych przez państwo.

Co podlega cenzurze?

Zależy to całkowicie od tego, kto stosuje cenzurę. Możesz zastosować kontrolę rodzicielską na telefonie dziecka, aby zablokować pornografię, Twoje Wi-Fi w pracy może blokować usługi torrentowe, a Twój krajowy ISP może blokować dostęp do zagranicznych stron internetowych podejrzewanych o propagowanie propagandy.

Innymi częstymi celami cenzury są organizacje informacyjne, platformy społecznościowe, takie jak Twitter i Facebook, czy komunikatory, takie jak WhatsApp lub Telegram, ponieważ umożliwiają one szybkie i skuteczne rozpowszechnianie informacji oraz organizowanie się.

Ten post koncentruje się na rządowej cenzurze internetu na poziomie krajowym/ISP, ponieważ ma ona największy wpływ na liczbę dotkniętych nią osób.

Przykłady cenzury internetowej z 2021 roku

Cenzura przybiera wiele różnych form i może być wdrażana na krótko lub stać się trwałą cechą internetu. Przykłady różnych rodzajów i poziomów cenzury z 2021 roku obejmują:

Ostatni przykład jest najbardziej reprezentatywny dla większości przypadków cenzury internetu. Zbudowanie całkowicie oddzielnego krajowego internetu jest kosztowne i trudne w utrzymaniu, a całkowite wyłączenie internetu w danym kraju, nawet na krótki czas, może prowadzić do ogromnych strat gospodarczych. Relatywnie łatwiej jest, zarówno pod względem technicznym, jak i politycznym, blokować artykuły informacyjne krytyczne wobec rządu i uniemożliwiać ludziom organizowanie się w mediach społecznościowych. Na szczęście tego typu blokady można pokonać.

Cenzura internetowa na świecie

Według raportu Freedom House z 2021 roku oceniającego wolność w sieci(nowe okno) (FOTN), wolność w internecie spadła już 11. rok z rzędu.

Spadek ten wynika w dużej mierze z nadużywania przez rządy niejednoznacznych regulacji, które pozwalają im na usuwanie krytycznych lub niepochlebnych treści. Jest to spodziewane w przypadku krajów autorytarnych, takich jak Chiny, Iran i Mjanma (które zajmują trzy ostatnie miejsca w raporcie FOTN), ale tego typu cenzura online staje się coraz bardziej powszechna również w krajach demokratycznych, takich jak Indie i Indonezja.

W jakich krajach nie ma cenzury internetu?

Według raportu FOTN z 2021 roku cztery kraje o najwyższym wskaźniku wolności to:

  • Islandia
  • Estonia
  • Kanada
  • Kostaryka

Choć nie oznacza to, że w tych krajach nie ma cenzury, wszystkie one mogą pochwalić się doskonałymi wynikami w zakresie ochrony wolności słowa i wypowiedzi w internecie oraz ogólnie starają się, aby sieć była jak najbardziej dostępna.

Jak działa cenzura internetowa?

Cenzura internetowa jest zazwyczaj wdrażana za pomocą jednej z poniższych metod. Pokrótce wyjaśniamy, jak działają i jak można je obejść.

Filtrowanie i przekierowywanie DNS (Domain Name System)

Twoje zapytania DNS są domyślnie obsługiwane przez serwery DNS zarządzane przez Twojego ISP. Oznacza to, że Twój ISP może odmówić obsługi żądań dotyczących domen przechowujących cenzurowane treści na swoich serwerach DNS, co uniemożliwia przeglądarkom dostęp do witryny i powoduje, że zwracają one nieprawidłowy adres IP.

DNS query blocked

Blokowanie adresów IP (Internet Protocol)

Blokowanie adresów IP to stosunkowo prosty sposób na cenzurowanie określonych stron internetowych lub platform. Najpierw cenzor tworzy listę adresów IP lub numerów portów TCP/IP wszystkich stron internetowych, które mają zostać zablokowane. Następnie, gdy przeglądarki próbują nawiązać połączenie ze stroną internetową, ISP sprawdza każde żądanie pod kątem tej listy. Jeśli zostanie znalezione dopasowanie, ISP przerwie połączenie.

Wszystkie strony internetowe na tym samym współdzielonym serwerze hostingowym będą współdzielić ten sam adres IP i również zostaną zablokowane jako rykoszet. Blokowanie adresów IP to najczęstszy sposób na nakładanie blokad geograficznych na treści chronione prawem autorskim, takie jak muzyka czy filmy.

Blokując określone porty TCP/IP, cenzorzy mogą nawet blokować aplikacje na podstawie rodzaju ich ruchu sieciowego. Jest to powszechny sposób na blokowanie sieci VPN.

DNS query blocked

Blokady w wyszukiwarkach

Wyszukiwarki mają ogromny wpływ na kształtowanie ruchu sieciowego, dlatego rządy często grożą zablokowaniem ich usług, jeśli te nie zgodzą się na odfiltrowanie niepożądanych treści. Ponieważ ten rodzaj cenzury opiera się na współpracy operatora wyszukiwarki, może być wprowadzany wyłącznie przez rządy krajowe. Rządowi cenzorzy określają, jakie treści są niepożądane i muszą zostać usunięte z wyników wyszukiwania. Funkcja bezpiecznego wyszukiwania w Google (Safe Search) jest przykładem filtra wyszukiwania, choć jej celem jest blokowanie treści nieodpowiednich dla dzieci.

Głęboka inspekcja pakietów (DPI)

DPI to zaawansowana forma cenzury stosowana przez niektóre państwa o ścisłej kontroli internetu. Działa poprzez badanie metadanych pakietów przesyłanych między serwerami w celu określenia typu przesyłanego ruchu sieciowego. Władze mogą następnie rejestrować w logach, przekierowywać lub blokować ten ruch na podstawie swoich ustaleń. Jest to jedna z niewielu skutecznych metod blokowania zaszyfrowanego ruchu. Zaawansowane zapory sieciowe korzystające z DPI (takie jak Wielka zapora sieciowa Chin) mogą nawet wykrywać i blokować ruch VPN lub Tor.

Najlepszy sposób na pokonanie cenzury online

Proton VPN to najlepszy sposób na pokonanie najpopularniejszych rodzajów cenzury online.

VPN tworzy zaszyfrowany tunel między Twoim urządzeniem a serwerem VPN. Twój ruch sieciowy, w tym zapytania DNS, jest następnie przekierowywany przez serwer VPN i nie można go powiązać z Tobą. Zapobiega to widzeniu przez Twojego ISP, do jakich stron internetowych próbujesz uzyskać dostęp, oraz uniemożliwia mu nakładanie jakichkolwiek blokad. Możesz wtedy połączyć się z serwerem w innym kraju (takim jak kraje z wysokimi wynikami FOTN), w którym te treści lub usługi nie są zablokowane.

Jak działa VPN


To pozwoli Ci pokonać:

  • Filtrowanie DNS
  • Blokowanie adresów IP
  • Filtrowanie adresów URL
  • Blokady w wyszukiwarkach

Wypróbuj Proton VPN za darmo

Proton VPN to lepsza opcja niż inne sieci VPN, ponieważ:

  • Opracowaliśmy zaawansowane funkcje, które pozwalają Proton VPN omijać próby blokowania lub cenzurowania samych usług VPN.
  • Oferujemy darmowy VPN(nowe okno) bez logów, bez reklam, bez limitów danych i bez limitów prędkości.
  • Nasza siedziba znajduje się w Szwajcarii, przez co podlegamy silnemu szwajcarskiemu prawu ochrony prywatności danych.
  • Jesteśmy transparentną, godną zaufania usługą VPN prowadzoną przez twórców Proton Mail(nowe okno) – największej na świecie szyfrowanej poczty elektronicznej.

Dowiedz się, dlaczego Proton VPN to najlepszy sposób na pokonanie cenzury

Inne rozwiązania problemu cenzury

Jeśli wiesz, że mierzysz się z filtrowaniem DNS, możesz po prostu zmienić podmiot obsługujący Twoje zapytania DNS. Quad9 to popularny dostawca DNS, który może pomóc Ci ominąć blokady. Choć konieczna będzie ponowna konfiguracja Twojego systemu operacyjnego w celu korzystania z nowego dostawcy DNS, Quad9(nowe okno) oferuje szczegółowy przewodnik po konfiguracji.

Aby pokonać zaawansowaną cenzurę, możesz skorzystać z oprogramowania open source Tor. Przeglądarka Tor(nowe okno) szyfruje Twoje połączenie internetowe i kieruje je przez różne serwery Tor (zwane węzłami) w anonimowej sieci Tor. Strona internetowa zobaczy tylko adres IP ostatniego serwera Tor, na który wysłano zapytanie, a nie adres IP Twojego urządzenia(nowe okno). Tor może działać wolno i być uciążliwy w użyciu, ale pozostaje doskonałą opcją dla każdego, kto próbuje uzyskać dostęp do cenzurowanych stron lub zanonimizować swoją aktywność w sieci.

How Tor works

Jeśli nawet Tor zawiedzie, ponieważ Twój ISP blokuje dostęp do znanych węzłów Tor, możesz użyć mostka Tor z technologią pluggable transport. Mostek Tor to węzeł sieci Tor, który nie jest wymieniony w głównym katalogu Tor. Ponieważ mostki nie są powszechnie znane, ISP nie może zablokować ich adresów IP. Jeśli jednak rząd użyłby DPI, byłby w stanie wykryć mostek Tor. Aby temu zapobiec, możesz dodać pluggable transport do swojego połączenia. Technologia pluggable transport przekształca ruch sieciowy Tor w coś, co wygląda bardziej niewinnie lub losowo, np. w zwykły ruch HTTPS.

Dowiedz się, jak korzystać z mostków Tor i pluggable transports (nowe okno)

Narzędzia takie jak Proton VPN i Tor odgrywają ważną rolę w utrzymaniu wolnego i otwartego internetu oraz pomagają Ci być o krok przed tymi, którzy chcą odmówić Ci dostępu do informacji. Jak powiedział poeta Jewgienij Jewtuszenko: „Gdy prawdę zastępuje milczenie, milczenie jest kłamstwem”. Mamy nadzieję, że użyjesz tych narzędzi, aby przebić się przez ciszę i odnaleźć prawdę.